تفسیر آیه ۱۸۷ سوره بقره/ أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَهَ الْصِّیَامِ الْرَّفَثُ إِلَى‏ نِسَآئِکُمْ

ترجمه : در شب‏هاى روزه (ماه رمضان)، آمیزش با همسرانتان براى شما حلال شد، آنها براى شما (همچون) لباسند و شما براى آنها (همچون) لباس. خداوند مى‏دانست که شما به خود خیانت مى‏کردید (وآمیزش را که ممنوع بود، بعضاً انجام مى‏دادید) پس توبه شما را پذیرفت و از شما درگذشت. اکنون (مى‏توانید) با آنها هم بستر شوید و آنچه را خداوند بر شما مقرّر فرموده، طلب کنید. و بخورید و بیاشامید تا رشته سفید از رشته سیاه (شب) براى شما آشکار گردد. سپس روزه را تا شب به اتمام رسانید. و در حالى که معتکف در مساجد هستید، با زنان آمیزش نکنید. این حدود واحکام الهى است پس (به قصد تجاوز وگناه) به آن نزدیک نشوید. خداوند این چنین آیات خود را براى مردم، روشن مى‏سازد، باشد که پرهیزگار گردند.

آیه
أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَهَ الْصِّیَامِ الْرَّفَثُ إِلَى‏ نِسَآئِکُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَّکُمْ وَ أَنْتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّکُمْ کُنتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَکُمْ فَتَابَ عَلَیْکُمْ وَعَفَا عَنْکُمْ فَالْآنَ بَشِرُوهُنَّ وَابْتَغُواْ مَا کَتَبَ اللَّهُ لَکُمْ وَ کُلُواْ واشْرَبُواْ حَتَّى‏ یَتَبَیَّنَ لَکُمْ الْخَیْطُ الْأَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّواْ الْصِّیَامَ إِلَى الَّیْلِ وَلاَ تُبَشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عَکِفُونَ فِى الْمَسَجِدِ تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ فَلاَ تَقْرَبُوهَا کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ ءَایَتِهِ لِلْنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ‏

نکته ها
در آغاز اسلام، در شب و روز ماه رمضان، آمیزش با همسر ممنوع بود و همچنین در ساعت معیّنى از شب مى‏توانستند افطار کنند و اگر خوابش مى‏گرفت بعد از بیدارى حقّ غذا خوردن نداشت. برخى مسلمانان علیرغم ممنوع بودن آمیزش جنسى این کار را انجام مى‏دادند، ولى برخى دیگر با وجود زحمت و سختى، از خوردن در شب بعد از بیدارى خوددارى مى‏کردند. یکى از یاران پیامبر به نام مطعم‏بن جبیر هنگام افطار به علّت دیر حاضر شدن غذا خوابش برد، وقتى بیدار شد گفت: من دیگر حقّ غذا خوردن ندارم و فردا را بدون غذا روزه گرفت و براى کندن خندق اطراف مدینه حاضر شد. در بین کار به علّت شدّت ضعف از حال رفت و بیهوش شد. پیامبر صلى الله علیه وآله بسیار متأثّر شد و این آیه نازل گردید که غذا خوردن تا طلوع فجر آزاد است و آمیزش با همسران در شب‏هاى ماه رمضان مانع ندارد. خداوند متعال مى‏داند که شما به خویشتن خیانت مى‏کردید و قدرت صبر و خوددارى نداشته و ندارید، به همین دلیل تکلیف را بر شما آسان و گذشته‏ى شما را عفو نمود.
اعتکاف، به معناى بریدن از دنیا و پناهنده شدن به خداست. پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله با گرفتارى‏ها و مشکلاتى که داشتند، گاهى در مسجد براى چند روز معتکف مى‏شدند و بدین وسیله روح خود را صفا و آرامش بیشتر مى‏دادند. از آنجا که در غیر حال اعتکاف نیز آمیزش در مسجد ممنوع است. به نظر مى‏رسد مراد از کلمه «عاکفون» همان سکونت در مسجد باشد، نه اعتکاف به معناى عبادت مخصوص.
در تشبیه همسر به لباس، نکات و لطایف بسیارى نهفته است:
* لباس باید در طرح و رنگ و جنس مناسب انسان باشد، همسر نیز باید کفو انسان و متناسب با فکر و فرهنگ و شخصیّت انسان باشد.
* لباس مایه‏ى زینت و آرامش است، همسر وفرزند نیز مایه‏ى زینت و آرامش خانواده‏اند.
* لباس عیوب انسان را مى‏پوشاند، هریک از زن و مرد نیز باید عیوب و نارسایى‏هاى یکدیگر را بپوشانند.
* لباس انسان را از سرما و گرما حفظ مى‏کند، وجود همسر نیز کانون خانواده را گرم و زندگى را از سردى مى‏رهاند.
* دورى از لباس، مایه‏ى رسوایى است، دورى از ازدواج و همسر نیز سبب انحراف و رسوایى انسان مى‏گردد.
* در هواى سرد لباس ضخیم و در هواى گرم لباس نازک استفاده مى‏شود، هر یک از دو همسر نیز باید اخلاق و رفتار خود را متناسب با نیاز روحى طرف مقابل تنظیم کند؛ اگر مرد عصبانى است، زن با لطافت با او برخورد کند و اگر زن خسته است، مرد با او مدارا کند.
* انسان باید لباس خود را از آلودگى حفظ کند، هر یک از دو همسر نیز باید دیگرى را از آلوده شدن به گناه حفظ نماید.

پیام ها
۱- تخفیف وآسان‏گیرى در احکام، از ویژگى‏هاى دین اسلام است. «اُحلّ لکم»
۲- رعایت ادب در سخن، از ویژگى‏هاى قرآن است. «رفث» به معناى سخن گفتن پیرامون مسائل زناشویى است که در آیه به کنایه از آمیزش آمده است.
۳- هر کجا خواستید راهى را ببندید، یک راه مشروع را باز بگذارید. چون خداوند در روز رمضان، آمیزش را ممنوع مى‏کند، لذا در شب آنرا مجاز مى‏شمرد. [۵۶۱] «اُحلّ لکم لیله الصیام الرفث»
۴- عبادتِ روز و لذّت مشروع شب، نشانه‏ى جامعیّت دین است. در یک آیه هم احکام روزه وهم مسائل زناشویى آمده است. «احلّ لکم لیله الصیام الرفث الى نسائکم»
۵ – اسلام به نیازهاى طبیعى توجّه کامل دارد. «الرفث الى نسائکم»
۶- نیاز زن و مرد به یکدیگر، دو طرفه است و هریک براى پوشش نیازهاى طبیعى خود به دیگرى نیازمند است. «هنّ لباس لکم و انتم لباس لهنّ»
۷- خداوند از جزئیات کارهاى انسان آگاه است. «علم اللَّه انکم»
۸ – انسان، جایزالخطا وغریزه جنسى در او قوى است. «کنتم تختانون انفسکم»
۹- ترک فرمان خدا، خیانت و ظلمى است به خود ما. «تختانون انفسکم»
۱۰- در آمیزش و فرزند خواهى، براى خداوند تکلیف معیّن نکنید که پسر باشد یا دختر. «و ابتغوا ما کتب اللَّه لکم»
۱۱- حتّى آمیزش جنسى باید هدفدار باشد. «وابتغوا ما کتب اللَّه لکم»
۱۲- معیار احکام اسلامى، معیارهاى عمومى، طبیعى و ساده است. پیدا شدن سپیده‏ى صبح یا تاریکى شب را، هرکس در هر کجا باشد مى‏تواند بفهمد. «یتبیّن لکم الخیط الابیض من الخیط الاسود»
۱۳- نقش زمان‏بندى را در عبادات فراموش نکنیم. «اتموا الصیام الى اللیل»
۱۴- اعتکاف، سکونت در مسجد است، مشروط به روزه گرفتن. «عاکفون فى المساجد»
۱۵- پیشگیرى از گناه لازم است. قرآن مى‏فرماید: به گناه نزدیک نشوید. چون نزدیک شدن به گناه همان و افتادن در آن همان. «فلا تقربوها»
۱۶- تقوى، فلسفه‏ى احکام الهى است. روزه براى تقواست، آمیزش جنسى مشروع نیز براى تقواست. [۵۶۲] «لعلهم یتقون»
۱۷- عمل به دستورات الهى، بستر رشد و تقوا مى‏باشد. «لعلهم یتقون»
۵۶۱) با اینکه آمیزش جنسى، در اوّل هر ماه مکروه است، لکن در اوّل ماه رمضان مستحبّ است و شاید به خاطر این است که باید به نحوى مردم را تأمین نمود، سپس از آنان تکلیف خواست.
۵۶۲) این سوره که با جمله‏ى »هدىً للمتّقین« آغاز گردیده است، در آیات مختلف تقوا را به عنوان هدف دستورات الهى مطرح مى‏کند.

همچنین ببینید

درس‌هایی از قرآن در رمضان / آداب دعا در شب قدر

در برنامه درس‌هایی از قرآن روز بیستم ماه رمضان، مواردی چون درخواست حضرت ابراهیم(ع) برای …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.