ماه رمضان؛ تمرین بندگی برای تمام روزهای سال

ماه مبارک رمضان فرصتی بی‌نظیر برای مناجات و نزدیک شدن به درگاه حضرت حق است. در این ماه نورانی، پرونده ویژه «طلوع بندگی» همراه با بخش‌هایی از دعاهای امام سجاد علیه‌السلام در صحیفه سجادیه با بیان حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید عبدالرزاق پیردهقان، کارشناس صحیفه سجادیه، میهمان سفره‌های افطار شما فرهیختگان خواهد بود.

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم؛ الحمدالله، خدا را شاکریم بر این نعمتی که در این ماه مبارک به ما عنایت کرد که بر سر سفره صحیفه سجادیه امام سجاد علیه‌السلام بنشینیم و دعای چهل‌وچهارم را یک ترجمه مختصری انجام بدهیم. خدا را شاکریم که توفیق شد با بودن بر سر سفره امام سجاد علیه‌السلام بتوانیم ماه مبارک متفاوتی را انشاءالله رقم بزنیم.

تبریک عرض می‌کنم پیشاپیش عید فطر را محضر شما عزیزان.

در آخرین فرازها، امام سجاد علیه‌السلام اینچنین می‌فرمایند که: خدایا! این ماه مبارک رمضان را برای من به گونه‌ای قرار بده که در همه ماه‌ها و همه روزها هرچه در این ماه انجام دادم، در بقیه ایام هم اتفاق بیفتد.

عرض کردیم در جلسات گذشته که ماه مبارک رمضان، تمرین بندگی برای کل سال است. امام سجاد علیه‌السلام در این فراز اینچنین می‌فرمایند که: خدایا، من را توفیقم بده به گونه‌ای عمل کنم و به گونه‌ای رفتار کرده باشم که آنچه در ماه مبارک رمضان انجام دادم، با آمدن عید فطر تمام نشود، با رسیدن به ماه شوال تمام نشود، شب‌زنده‌داری‌هایی که داشتم، سحر بیداری‌هایی که داشتم، اینها در طول سال ادامه پیدا کند.

روزه‌داری‌ام در ماه مبارک رمضان که منجر شد به روزه زبان من، روزه چشم من، روزه گوش من، روزه دست من، روزه پای من، روزه شکم من، و همه اعضا و جوارح هم در مسیر بندگی تو قرار گرفت. خدایا! این اتفاق بیفتد که این مسیر باز هم ادامه پیدا کند. اینکه به عید فطر وارد بشویم به معنای پایان یافتن اینها نیست، به معنای شروع کار برای ماه مبارک بعدی است.

در یک روایت شریف از وجود مبارک پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله هست که حضرت فرمودند که: «إِنَّ الْجَنَّهَ لَتُحَبَّرُ وَ تُزَیَّنُ مِنَ الْحَوْلِ إِلَی الْحَوْل» یعنی بهشت را زینت می‌کنند و بهشت را تزیین و آرایش می‌دهند از سالی تا سال دیگر.

معنای این جمله این می‌شود فردا که عید فطر شد تا ظهر، ملائکه دارند جوایز صائمین در ماه مبارک رمضان و کسانی که نماز عید فطر خواندند را دارند اعطا می‌کنند. می آیند و ملائکه کار ماه مبارک رمضانشان را در دنیا تمام می‌کنند، اما کارشان تمام نمی‌شود. طبق این روایت، به محض اینکه ماه مبارک امسال تمام شد، ملائکه مشغول تزیین بهشت می‌شوند؛ «مِنَ الحَولِ إلَی الحَول» یعنی از بعد از ماه مبارک امسال به محض اینکه ماه مبارک تمام شد.

به تعبیر یکی از بزرگان می‌فرمود: از ظهر روز عید فطر شروع می‌کنند به تزیین بهشت تا روز سی‌ام ماه شعبان سال بعد. ظهر روز سی‌ام، نزدیک غروب که شد، نسیمی شروع می‌کند از بهشت وزیدن. حضرت می‌فرمایند: «إنَّ الْجَنَّهَ لَتُحَبَّرُ وَ تُزَیَّنُ مِنَ الْحَوْلِ إِلَی الْحَوْل لِدُخولِ شَهرِ رَمَضان» برای ورود به ماه رمضان، یک سال تمام این را زینت می‌دهند. «فَإذا کانَت أوَّلُ لَیلَهٍ مِن شَهرِ رَمَضان» وقتی شب اول شد، نسیمی می‌وزد و اعلام ماه مبارک رمضان می‌کند. طول سال برای ماه مبارک رمضان.

امام سجاد علیه‌السلام می‌فرمایند اینجا: «اللهم وَاجعَلنا فی سائِرِ الشُّهورِ وَ الأیام» خدایا! در همه ماه‌ها و روزها «کَذلِکَ ما عَمَّرتَنا» تا عمر داده‌ای به من اینچنین، خدایا! اینچنین باشد که: «وَ اجعَلنا مِن عِبادِکَ الصالِحین» خدایا! من را از بندگان صالح خودت قرار بده. یعنی این ماه مبارک تمرینی بوده باشد برای کل سال من، تا من جزء صالحین دائم باشم.

عباد صالح؛ مستحضرند عزیزان و سروران معظم خودم که وقتی اسم فاعل به کار برده می‌شود، اسم فاعل دلالت بر ثبوت، استمرار و دوام دارد که انقطاعی هم در آن نیست. ملکه شده برای او دیگر.

می‌فرمایند: خدایا! آنچه در این ماه مبارک انجام دادم از اعمال صالح، من را رسانده باشد به عباد صالح تو. یعنی بشوم جزء کسانی که این امور برای من ملکه است؛ شب‌زنده‌داری‌ها، خشوع و خضوع در دل شب، سحر بیدار شدن و مراقبت از خودم، تا چه بشود؟ برسم به بندگان صالح.

کدام بندگان صالح؟ «الَّذینَ یَرِثونَ الفِردَوسَ هُم فیها خالِدون» آن‌هایی که بهشت را به ارث می‌برند.

این معنای ارث بردن بهشت، معنای مفصلی است. در روایت دارد که هیچ انسانی در این عالم نیست الا اینکه یک خانه در بهشت دارد، یک خانه در جهنم دارد. منتها وقتی مؤمن، مؤمن شد، خانه جهنمی او را کافر ارث می‌برد و خانه بهشتی کافر را مؤمن ارث می‌برد. «الَّذینَ یَرِثونَ الفِردَوسَ هُم فیها خالِدون».

«وَ الَّذینَ یُؤتونَ ما آتَوا وَ قُلوبُهُم وَجِلَهٌ أنَّهُم إلی رَبِّهِم راجِعون» آن‌ها کسانی‌اند که هرچه را در راه خدا انفاق می‌کنند، در حالی انفاق می‌کنند که دل‌هایشان از اینکه به سوی پروردگارشان می‌روند، ترسان است.